Kayıtlar

Nisan, 2015 tarihine ait yayınlar gösteriliyor

YENİBAHÇELİ ZEHRA HANIMIN FERYADI

Resim
Savaş kışkırtıcıları, kan içici vampirler… Başkalarının hayatları üzerinden kurduğunuz dünyalarda rahat huzur görmeyin. Ezip geçtiğiniz Zehra hanımlar ve masum yavrularının ahları tutsun, sahte dünyalarınız başınıza yıkılsın… MARUZDUR Cariyeleri Yenibahçe’de Kaptan Sinan Paşa Mahallesi’nde sakineyim. Son derece zaruret içinde imrar-ı hayat ediyorum. Dört evladım her gün gıdalarını temin edemediğimden ağlayorlar. Artık bundan fazla tahammül edemeyeceğim. Çocuklarım bir gün açlıktan ölecekler. Üç tanesinin mektep zamanıdır. Her sene Maarif’e istida verdim. Üç senedir hiçbir yere yerleştiremedim. Yirmi dört saatte yalnız bir dilim kuru ekmekle iktifa eden yavrularımı okutmak içün lazım gelen meblağı tedarikten acizim. Üvey pederleri başlarında veli idi. O da Çanakkale’de şehit oldu. Büsbütün bi-vaye kaldık. Milletin babası olan zat-ı sadaretpenahilerine sığınarak niyaz ve istirhamda bulunuyoruz. İkisi kız biri oğlan olan üç evladımı leyli bir mektebe yerleştirmenizi merhametinizden bekl…

NEGOTİN ŞEHİTLİĞİ

Resim
Balkan Harbi’nde tam bir felakete maruz kalan Osmanlının Rumeli ciheti topraklarında milyonlara varan sivil kayıpların yanı sıra şehit, gazi ve esir olarak çok sayıda askeri de kaybettik. Bunların bazıları izi, yolu bilinmez mezarlara gömüldü. Bazıları da burada olduğu gibi bir abide ile gelecek nesillerin hatırlaması için bırakıldı. Ne var ki bugün bu Negotin kasabasındaki şehitliğimizi biliyor muyuz, işte ondan şüpheliyim. Milli Savunma Bakanlığının yurtdışı şehitlikler listesinde bu şehitliğe yer verilmediğinden dolayı günümüzde bilinmediğini düşünüyorum. İlk fırsatta bunu MSB’ye ileteceğim. Şehbal dergisinden aldığım bu kupürün çevriyazısını takdim ediyorum. NEGOTİN’DE BIRAKTIĞIMIZ SON NİŞANE-İ HAZİN Sırbistan’ın Negotin kasabasında açlıktan, çıplaklıktan, tifodan vefat eden sekiz yüz kadar esir Osmanlı askeri oradaki Hıristiyan mezarlığının bir köşesine defnedilmişler idi. Silah arkadaşlarının arasında cem’ olunan bir iane bu biçarelere bir abide-i kabir rekzine medar oldu. Resm…

KİLİS’TE FRANSIZ İŞGAL KUVVETLERİNİN DAĞITTIĞI ZULÜM VE KAN DOLU BİLDİRİ

Resim
Fazla izaha lüzum yok, metin rahat anlaşılıyor. Fransız işgalcileri Kilis’te öyle bir bildiri dağıtmışlar ki Sivaslı kadınlar dehşete kapılıp bunu protesto ederken işgalcilerin niyetlerinin engellenmesi için dünyaya çağrıda bulunuyorlar. BABIALİ
SADARET-İ UZMA
ŞİFRE KALEMİ
SURET Adana vilayetimizin Kilis kasabasındaki Fransız Kuvve-i İşgaliyesi kumandanının ahali-i mahalliyeye hitaben neşr u ilan ettiği beyannamenin elimize geçen bir suretini aynen zîre derc ile nazar-ı ıttılaınıza arz ederiz. 1-Ne içün taşındığını bile tahkika lüzum görmeksizin üzerinde revolver bulunan bir adamın bila sual vela cevap kurşuna dizileceği. 2-Bir kargaşalık zuhurunda telef olacak veyahut yaralanacak bir Fransız neferine mukabil yerliden iki adamın kurşuna dizilmesi ve bunların da kur’a ile intihabı. 3-Bir pencereden bir silah atılırsa o hanenin yakılması
.
4-Hükûmet-i Osmaniye memurlarının hakk-ı idare ve hakimiyetlerinin iskatı. 5-Sokakların mitralyöz ve bomba ve gazlı obüslerle süpürülmesi Gibi tedabir-i …

YILDIZ SARAYINDA TERCÜME FAALİYETLERİ

Resim
Sultan İkinci Abdülhamid, Babıali’yi [Sadrazam ve Bakanlar Kurulu’nu] by-pas ederek Yıldız Sarayı’nda bir anlamda gölge kabine kurmuştu. Hariciye Nezareti’nin (Dışişleri Bakanlığı) mükemmel çalışan bir “Tercüme Odası” bulunuyordu. Buna rağmen bilgi akışını kendi inisiyatifiyle yönlendirmek istemiş ve bu maksatla Yıldız Sarayı’nda “Mabeyn Mütercimleri Odası”nı kurdurmuştu. Burada çok çeşitli tercüme faaliyetleri yapılırdı. Belge, rapor, kitap, gazete türünden akla gelen her şey tercüme edilmiştir. Mesela Abdülhamid’in meraklı olduğu son çıkan polisiye romanlar çevrilir ve kendisine gece yatmadan önce yatak odasında bir paravanın arkasında okunurdu. Daha önemlisi dünya merkezlerinin gazeteleri yakından takip edilerek önemli haberler anında padişahın huzuruna takdim edilirdi. Bu tercümeler için matbu defterler hazırlatılmış ve işi bittikten sonra da arşivlenmişlerdir. Ekteki fotoğraflarda 5 Nisan 1890 tarihli İngiliz Daily News gazetesinden Rus Çarının inflüenzadan muzdarip olduğuna dai…

İŞTE BEN DE ONU TEFEKKÜR EDERDİM

Resim
Bu şiddetli rüzgâr herkesi bir yerden bir yere savurdu. Kimileri neye yapıştıysa elinde kaldı! Bir bostancı çıkıp da rastgele çuvallara dolan şeyleri sorarsa Hoca’nın tefekkür fırsatı olacak mı acaba, şüpheliyim... İŞTE BEN DE ONU TEFEKKÜR EDERDİM Bir gün Hoca bir bostana girüp biraz havuç ve şalgam her ne buldu ise çuvala koyup ve koynuna doldururken bostancı gelüp bunu tutar. 
-Bunda ne ararsın
Deyince Hoca şaşırup ayıttı:
-Geçenlerde bir şedid rüzgâr esüp beni buraya attı.
Dedikde bostancı ayder:
-Ya bunları kim yoldu.
Hoca ayder:
-Rüzgâr şedid olduğundan beni oradan oraya attı. Neye yapıştım ise elimde kaldı.
Bostancı:
-Ya bunları çuvala kim doldurdu.
Dedikde,
-İşte ben de anı tefekkür ederdim.

VATİKAN - MÜRTECİ DEVLET

Dünyanın en mürteci devleti Vatikan, burnunu hiç çıkarmadığı Ermeni meselesindeki tavrını net olarak ortaya koymuş. Katolik, Ortodoks ve Protestanlara bizler Hristiyanlık mezhepleri olarak bakıyoruz. Kendi Ehl-i Sünnet anlayışımızın dört mezhep telakkisinin iz düşümünü orada da görmek hoşumuza gidiyor herhalde. Oysa bunlar birbirlerini mezhep değil ayrı ayrı "religion" olarak görüyorlar. Bu uğurda Gregoryen Anadolu Ermenileri tebaa-i sadıkamız iken, Osmanlıyı destablize etmek yolunda bunların bir kısmını önce Katolik dinine intisap ettirdiler. Haliyle Anadolu Ermenilerinin bir kısmı kendilerine Papa'yı merci seçtiler. Bu faaliyete Gregoryen Ermenilerimiz şiddetle tepki verdiler. İkinci Mahmud'dan bunları sürgüne yollamasını bizzat Ermeni Patriği ve cemaati istedi (bu konuda Kemal Beydilli'nin kitabını tavsiye ederim). Daha sonra da Amerika dünyanın bekçisi olma yolunda bizim Ermenilerimizin bir kısmını Protestan dinine geçirtti. Yani çok başlı bir Ermeni cemaati…

TARİH-İ OSMANİ ENCÜMENİ MECMUASI

Resim
"Tarih-i Osmani Encümeni" Cumhuriyet'ten sonra kısa bir süre "Türk Tarihi Tedkik Cemiyeti" olarak anıldı ve sonrasında da günümüzün "Türk Tarih Kurumu" haline dönüştü. Bu ilk encümenin yayın organı da "Tarih-i Osmani Encümeni Mecmuası"dır. Bundan 105 yıl önce 14 Nisan 1910'da ilk sayısı yayınlanmıştır. Bu ilk sayının ilk makalesi de Abdurrahman Şeref Efendi'nin "Evrak-ı Kadime [metin üstünde Atika yazılıdır] ve Vesaik-i Tarihiyyemiz" adlı makalesidir. Tarihçiliğimiz açısından belgelere verilen önemin bir göstergesidir. İnternet ortamında metinleri bulunabiliyor. 105 yıl önce de arşiv belgelerimizin ne kadar feci ortamlarda bulunduğunu, o zamanlar dile getirilen niyetlerin günümüzde de tam manasıyla tahakkuk ettirilemediğini gördükçe hüzünlenmekten başka bir şey gelmiyor elden...



OĞLUM VE KIZIM YAZILI MEZARTAŞLARI

Resim
Eski devirlerde bulaşıcı hastalıklar bir yere girdiğinde zengin, fakir, sultan, şehzade demeden önüne gelenin vadesini dolduruyordu. Saray hareminde bile bunun önüne geçilemiyordu. Salgınlardaki can kayıplarının miktarı hakkında çeşitli rakamlar dolaşıyor. Spekülatif rakamlar olsa da bazen bir şehrin yarıya yakın nüfusu yok olabiliyordu. Küçük yerleşim birimlerinden köy ve mezraalar ise nüfuslarını tamamen kaybedebiliyordu. Kabataş'ta Mehmed Emin Ağa Sebil ve Haziresi vardır. Burada yan yana yatan iki çocuk mezarı beni çok hüzünlendirdi. Muhtemelen yine bir salgında Mehmed Emin Ağa'nın torunlarından Adile ve Mehmed Refi'i vefat ederek yan yana defnedilmişler. 1170 Aralık-1171-Ocak ayına tekabül eden 1184 Ramazan ayında İstanbul'da ne salgını oldu acaba? Mehmed Emin Ağa'nın Hüseyin ve Sadık isminde iki oğlu olmuş. Bunlardan birinin çocukları ama tespit edemedim. O devirde kitabelerde pek kullanılmayan oğlum ve kızım kelimeleri burada rahatlıkla kullanılmış. "K…

GİZLİ DAMGASI

Resim
Osmanlı Ordu-yı Hümayunu Başkumandanlığı Vekaleti antetli bu belgenin yanındaki içiçe geçmiş iki hilal damgası "gizli" kaydı olan belgelere vurulurdu. Derecesine göre tek, çift hilal olabiliyordu. Ben henüz göremedim ama üç hilalli olanları da mevcutmuş. Bu belgenin altındaki imza Enver Paşa'ya aittir. Günümüzde bunun gibi çok sayıda gizli belge, araştırmaya açık tasniflerde görülmektedir. Şeffaf devletiz vesselam.

BUNU DA GÖR PAPA

Resim
Bulgarlar Edirne Karaağacında Rum köylülerini dörder dörder bağlayıp Meriç Nehri'ne atmışlar. Bizimkiler de cesetleri çıkarıp ailelerine teslim ederken bu fotoğrafı çekmişler. Bu şekilde ceset fotoğrafları yayınladığım için üzgünüm ama bu savaş denen illeti ortadan kaldırmaya çalışmak varken, yaraları kaşıyıp kangren haline dönüştürmek isteyenlere de bir hatırlatma olsun. Savaş denen illet aynı dinden olanlara da aynı acımasızlığı her zaman gösterir. İki dünya savaşı da batıdan çıkmadı mı? En azından 60 milyon insanın kanına girmediniz mi? Daha ne konuşuyorsun. Papa, ister din adamı kimliğiyle isterse devlet başkanı kimliğiyle, her ne şekilde olursa olsun şu anda dünyadaki tüm savaşların başlıca müsebbibi olan emperyalizmi lanetlemediği sürece safını belirlemiştir ve bu savaşın kirli tarafında duruyor demektir.

TOPKAPI FUKARAPERVER MÜESSESE-İ HAYRİYYESİ

Resim
En kötü diplomasiyle elde edilen, en iyi savaştan kazanılandan daha insani sonuçlar doğurur. Fotoğrafın yılı 1928'den önce olmalı. Cumhuriyet henüz en fazla beşinci yılında. Topkapı Fukara Cemiyeti'nin çocuk bakımevinin önündeki kalabalığa bakınız. Çoğu kadının kocası, birçok çocuğun babası bu vatanın kurtuluşu yolunda şehit veya gazi olmuş. Hem öksüz hem de yetim kalmış çocuklara eş, dost,akrabalar da bakıyor olabilir. Kapıdaki tabela tam okunmuyor ama Pazar ve Salı'dan başka muayene günü de yok galiba. Mecburen bu kalabalık sıraya girmek zorundalar. Balkan harbinden İstiklal Harbi'nin sonuna kadar 12 senede ne doktorlar, doktor adayları şehit, gazi oldu. Memleket bitap düşmüş ama yine de sıra bekleyen kadın ve çocukların gözlerinde bir umut, en azından bir rahatlık var. Kimin aklına gelmişse çekmiş bu belgesel fotoyu, iyi de yapmış.

İMZA ÜZERİNE

Resim
Telif ve patent kısırı ülkemizde belki de en yaygın telif "imza"dır. En azından herkesin kendine ait ve taklit olmayan bir imzası bulunuyor. Az bir istisna bunun dışında kalabilir. Gelgelelim bu teliflerin bir çoğu imza tekniğine uygun olmayan sinek bacağı, karınca ayağı tarzında çiziktirmeler. İmza dediğin zaman sana özgü bir telif ortaya koyacaksın. Öncelikle soyadın okunabilir olacak. İsmin de böyle olabilir ama baş harfiyle de idare edilebilir. Aşağıdaki fotoğraf Nafia Nezareti (Bayındırlık Bakanlığı) memurlarına ait toplu bir dilekçenin imza sahipleri. Okumayı bilmeyenler için belki bir anlam ifade etmeyebilir. Okuyabilenler göreceklerdir ki bu kargacık burgacık şekillerde saklı isimler rahatlıkla okunabiliyor. Hatta bu nezaretin Ermeni, Rum memurları dahi imzalarını Eski Türkçe atmışlar. Serkis, Onnik, İstepan gibi isimleri seçebiliyorum. Okunabilir imza atma eskiden yaygın ve nizami bir alışkanlığımız imiş. Şimdilerde kaybettiğimiz bir hasletimiz. Belki yeniden o güze…

İŞGAL İSTANBUL'UNDA İNGİLİZLERİN SULTAN ABDÜLAZİZ'İN TAHTINA EL KOYMASI

Resim
"Reklam arası" devrinden bir kesit. İstanbul'un işgali zamanında İngiliz işgal kuvvetlerinden Miralay Maxwell isimli bir subay Beykoz Kasrı'na bir botla sellemehüsselam yanaşır. Orada görevli Türk askerlerine "Padişahınız Vahdettin, Sultan Aziz'in tahtını bana hediye etti" diyerek tarihi tahtı botuna yükletip çeker gider. Zavallı Harbiye Nazırına bu durumu sadrazama bildirmek düşer.

METİN:

Erkan-ı Harbiye-i Umumiye Dairesi
Maruz-ı çaker-i kemineleridir ki Miralay Maksivel [Maxwell] cenablarının 13 Haziran 1337 tarihinde Beykoz Kasr-ı Hümayunu'na gelerek orada bulunan ve cennetmekan Sultan Abdülaziz Han'a ait olan tahtı Zat-ı Şahane [Vahdeddin kastediliyor] tarafından kendisine hediye ve ihsan edildiği beyanıyla alarak bir istimbotla götürdüğü anlaşılmakla arz-ı malumat olunur.Ol babda emr u ferman hazret-i veliyyu'l-emrindir. 8 Şevval 1339 15 Haziran 1337 [1921] Harbiye Nazırı 

HURİYE HANIMIN KAHREDEN MEKTUBU

Resim
Allah kimseyi açlıkla terbiye etmesin. İstanbul'un işgal döneminde Anadolu'da görevli memur eşleri ile irtibatı kesilen aileler maaş alamadıkları için açlığın her türlüsünü yaşıyorlardı. Bu ailelerin mensuplarından Huriye hanım öyle bir mektup yazmış ki daha benzerini görmedim. Biri bana "elimizde silah balta satır dairelere hücum edip hakkımızı isteyeceğiz" "artık susmayacağız" "siz de bizim gibi olacaksınız, siz de rahat etmeyeceksiniz" gibi ifadelerle dolu, hem de bir kadın tarafından sadrazama (Damat Ferit) yazılmış böyle bir mektubun varlığını iddia etse görmeden inanmazdım. Neyse ki kendim gördüm de başkalarının beni inandırmasına gerek kalmadı. Siz de görün diye belge fotoğrafını da yayınlıyorum. [Metindeki bazı yerlerde ifade düşüklüklerini hoş görmek lazım. Bir de «kadınlar ne yaparsanız yapınız» ibaresinden sonra gelen parantez içindeki kelimenin mealine taktım ama yorum yapmayacağım. Sadece Ömer Seyfettin'in bu devirde geçen "…

İSTANBUL’UN EN ESKİ OTOMOBİL SERVİSİ

Resim
Sultanahmet semtinde Hüseyin Şazi Bey’e ait Metanet Garajı adıyla çalışan bir otomobil servisi varmış. Hüseyin Şazi Bey sadrazamın bozulan makam otomobilini tamir etmek üzere teslim aldığında ücret ve teslim tarihini de içeren bir taahhütnameyi Sadaret’e vererek tarihe geçmiş. Daha eski bir tamirhane-otomobil servisi taahhütnamesi görmediğim için şimdilik en eskisi budur. Başkasını bilen varsa paylaşabilir.
METANET GARAJI
Hüseyin Şazi
İstanbul Sultan Ahmed Divan Yolu numero 126
Otomobil, Motor ve Motosiklet Tamiri
ve Her Nev’i Makineye Ait Tamirat Deruhde Olunur Rükub-ı sâmî-i hıdiv-i efhamiye mahsus otomobilin ----- aksam-ı sairesindeki bozuklukları tamir içün on bin beş yüz kuruşa pazarlık eylediğimi ve her türlü tamirat ve nevakısın ikmali ile otomobili Perşembe günü akşamına teslim edeceğimi mübeyyin işbu taahhütnamem ita kılındı. 28 Ağustos 337 [28 Ağustos 1921]
[İmza]

AYVORİ SABUNU REKLAMI

Resim
Ne kadar naif bir reklam metni. Bunu okuduktan sonra o sabunla yıkanmaya kıyamaz insan. Evvel zamanların reklamcılığına dair güzel bir numune... AYVORİ SABUNUNU KULLANINIZ Suya Düşerse Batmaz Bir gün üç köylü kızı saçlarını yıkamak içün göl kenarına gitmişlerdi. Yanlarında birkaç türlü sabun vardı. Şakalaşırken bütün sabunları göle düşürdüler. Sabunların hepsi battı. Gaip oldu. Yalnız “Ayvori” Sabunu muzafferane su üzerinde yüzüyordu.

PİERRE LOTİ'NİN ŞEHBAL DERGİSİ'NE MEKTUBU

Resim
Türk dostu Fransız edibi Pierrre Loti etrafındaki tartışmaları bir tarafa bırakırsak, Şehbal dergisine gönderdiği şu mektubu daha rahat okuyup anlayabiliriz. Üstelik dergide Fransızca aslı verilen mektubu bugünkü Türkçeye çevirenler olursa aşağıdaki metinle mukayesesini yaparak dilimizin geldiği noktayı da bir anlamda tecrübe etmiş olurlar. Belki bu tercümelerinden bizi de yararlandırmak için paylaşanlar bile çıkabilir.
MUHİBB-İ MUHTEREMİMİZ MÖSYÖ PİYER LOTİ’NİN «ŞEHBAL»E BİR MEKTUBU TERCEMESİ
Azizim Efendim,
Efsûs ki Türkçe okumak bilmeyorum! «ŞEHBAL»in bana tahsis buyurduğunuz nüshasında Türk münevverleri tarafından hakkımda yazılan bütün o lütufkâr ve dilfirib fikirlerin tercemesini nihayet ancak dün alabildim. Kendilerine iblağını bu gün sizden rica etmek istediğim teşekkürât-ı mütehassisâneyi iş’ârda beni ne kadar gecikmiş bulacaklar! Mazhar-ı afv olmam içün lütfen onlara söyleyiniz ki ben zaman-ı kadîm Şarklılarındanım; yani vaktin geçişinden çokluk haberdar olmayan biri. Onlara…