Kayıtlar

Ağustos, 2014 tarihine ait yayınlar gösteriliyor

YALI DERDİNE DÜŞEN KAZASKERİ NASIL SÜRGÜNE GÖNDERDİLER

Resim
Sultan Birinci Abdülhamid’in şehzadeliğinde doğan kızı Dürrüşehvar Sultan, Üsküdar’da kütüphanesi olan Hacı Selim Ağa’nın oğlu Ahmed Nazif Efendi ile evliydi. Sadrazam Halil Hamid Paşa ve Reisülküttap Ebubekir Ratib Efendi, Birinci Abdülhamid’i tahttan indirip Şehzade Selim’i tahta çıkarmak için darbe tezgahladıklarında, Damad Ahmed Nazif Efendi, padişahın kız kardeşi Esma Sultan ve Hacı Selim Ağa buna mani olarak darbe teşebbüsünü boşa çıkardılar. Bu olayı hiç unutmayan Üçüncü Selim tahta çıktığında ilk iş olarak baba-oğul Selim Ağa ve Ahmed Nazif Efendi’yi katlettirdi. Günümüzde Üsküdar’da Hacı Selim Ağa Kütüphanesi’nin avlusunda medfundurlar. Ahmed Nazif Ağa’nın ölümünden sonra ortaya çıkan büyük miktardaki borcu, mallarının tasfiyesi ile kapatılmak istendi. Rumeli Kazaskeri İvaz Paşazade Mustafa Bey kendine ait Beylerbeyi’ndeki yalıyı satmak isteyip, Ahmed Nazif’in Kuleli’deki yalısına talip olduğunu Sadrazama bildirdi. Sadrazam da meseleyi özetleyip Sultan Üçüncü Selim’den satış …

ZUHUR-I KASIRGA

Resim
Bugünlerde İstanbul'da dolu, hortum, yağmur gibi meteorolojik hareketler sıklıkla karşımıza çıkar oldu. Geçtiğimiz günlerde de Tuzla'da bir hortum oluşmuş ve hatırı sayılır bir korku uyandırmıştı. Halbuki bu gibi hava olayları eski kayıtlarda da çok rastlanılan hadiselerdendir. Naima Tarihi'nin III. cildinde 3 Eylül 1639 senesinde öğleden sonra İstanbul'da ortaya çıkan bir hortumdan bahsedilir. Naima buna kasırga dese de olayın seyrinin ana hatlarından bir hortumu tasvir etmekte olduğu anlaşılmaktadır. Fındıkzade Odabaşı taraflarında Macuncu Hamamı'nın arkasından beliren bu hortum hamamın camekanlı kısmının üzerindeki kurşun örtüyü sökmüştür. Millet Caddesi açılırken bir kısmı yola giden ve günümüzde mevcut olmayan Fındıkzade Meydanı'ndaki Nuri Dede Mescidi'nin üzerinden geçmiştir. Hasar verip vermediği belirtilmez. Biraz güneyde yer alan ancak bunun arsası üzerinden de Millet Caddesi geçtiği için günümüzde bulunmayan Molla Gürani Camii'nin kubbe kurşun…

AHMED SAFİ'NİN İMHA ETTİĞİ "İSTANBUL REHBERİ" ADLI ESERİ

Resim
SİNAN ÇULUK

Son devrin önemli yazarlarından Ahmed Safi Efendi pek bilinmeyen bir şahsiyettir. Bu zatın hazırlayıp “Sefinetü's-Safi” adını verdiği eseri “Kırk Ambar” tabir edilebilecek yoğunlukta malzeme ile yüklüdür. Her konuda kalem oynattığı bu eser, yazma 18 cilt halinde bulunduğu İstanbul Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Tıp Tarihi Enstitüsü’ndan kaybolmuş, Allah'tan daha önceden mikrofilmi alındığı için günümüzde çoğaltılan nüshalarından ibare okunmaya çalışılırken aşağıdaki bahse rastlanılmıştır.


Yarım Kalan “İstanbul Rehberi”

METİN:

İstanbul hakkında ecnebilerin ellerinde bulunan yalan yanlış yazılmış rehberlerden müstağni olmak ve vatanıma bir hizmet-i müftehirede bulunmak üzere bundan takriben kırk sene evvel (Rehnümâ-yı Kostantiniyye) namıyla yazmak arzusunda bulunduğum bir kitabı Abdülhamid-i Sani’nin icra ettiği envâ’-ı mezâlimden nâşî bi’z-zarûre yazmak arzusundan sarf-ı nazar eyledim: çünkü nefy olmak ve mahv edilmek var idi. Bu gibi nefy ve mahv hususları pek çok vukû’ bulu…

KİBAR KISMININ HAREMİNE KAPIYI ÇALMADAN GİRMEK ÇOK AYIPTIR

Resim
Gelibolulu Ali “Mevaidü’n-Nefais fî Kavaidi’l-Mecalis” adlı eserinde 500 yıl önceki ahlak ve edep anlayışımızdan çok ibret-âmiz bir bahis ile ufkumuzu açıyor. Yatalım, kalkalım bu günkü ahlak seviyemize şükredelim… Metnin orijinalinin çevriyazısını sunuyorum, sadeleştirilmiş metni ise Orhan Şaik Gökyay’ın sadeleştirmesinden aynen naklediyorum.

EL-FASLU’L-VAHİD VE SİTTUN – DER-RİAYET-İ EDEB DER HAREM-İ EKÂBİR BEYANINDADIR Kİ ZİKR OLUNUR.

Erbâb-ı devletin harem-sarâyına vusûl ve iç oğlanları sâkin olduğu sâhâ-i sa’adet-pîrâyesine duhûl bilâ-izn-i ma’kûl câiz değildir. Yani ki her ne denlü mahrem geçinüp kendüsini evden add iden göden kısmından bile sâdır ve bâzır? değildir ve yine evsât-ı nâs halvethânelerine destûr lafzı edâ itmeden girmek ve müstakil kapucuları olmayan hucûrâta bayrı öksürerek dâhil olmayup ansuzın duhûl itmek bir vaz’-ı nâ-mülâyim ve nâ-sezâdır. Sahib-i haneyi bir kâr-ı nâ-revâda bulması fâ’il ve mef’ûl şerm u hicâb-ı nâ-makûl altında kalup melâmet olunması haylice fez…

SULTAN SÜLEYMAN'A KALMAYAN DÜNYA

Resim
Sultan Süleyman'a kalmayan dünya,
Bu dağlar yerinden ayrılır bir gün.
Nice bin senedir çürüyen canlar,
Hakk'ın emriyle dirilir bir gün.

Ne güzel yapıdır Cennet yapısı,
Çok aradım, görünmedi kapısı.
Benim korkducağım Sırat Köprüsü,
Cehennem üstüne kurulur bir gün.

Karşıki dağlarda karlı dağ olsa,
Çevre yanı mor sümbüllü bağ olsa,
Ağa olsa, paşa olsa, beğ olsa,
Yakasız gömleğe sarılır bir gün.

Bu dünyada adam oğluyum dersin,
Helâli, haramı durmayup yersin,
Yeme el malını, er geç verirsin,
İğneden ipliğe sorulur bir gün.

Gökteki yıldızın önü Terazi,
Ülker ile aşar gider birazı.
Yarın mahşerde sorarlar bizi,
Hak mizan terazi kurulur bir gün.

Karac'oğlan der ki: Konup göçersin,
Ecel şerbetini bir gün içersin,
Sen Sırat Köprüsü'n bir gün geçersin,
Amelin arkana verilir bir gün.

Karacaoğlan

Sadeddin Nüzhet [ERGUN], Karacaoğlan, 1927.



MAHDEMİYYE

Resim
Bir yazmada rastladığım “Mahdemiye” adı verilen fırkanın nitelikleri bana ilginç geldi. Her zaman ve devir için geçerli nitelikler. Demek ki uyanık olmak lazım.

"Bu taife bir kavmidür ki halk ile makam-ı hizmetde muamele iderler. Maksudları halka hizmet etmekden sevab-ı uhrevi değildür belki isticlâb-ı kulûb içün ve tahsil-i menafi-i dünyeviye itmek içün ziyy-i fukarada görünürler. Matmah-ı nazarları taleb-i mal ve câh ve kesret-i etba’ ve eşyadır. Tâ mehafil ve cevami’de bununla müfaharet ve takaddüm ederler."


ŞEYH RÜYASINDA PADİŞAH GÖRMEK

Resim
Rüyada padişah görmek bazı şeyhler için vaka-i adiyeden sayılır. Eskiden de günümüzde olduğu gibi böyle olaylar olsa da olmasa da “şeyh uçmaz mürit uçurur” darb-ı meselince kulaktan kulağa yayılıyor, bazen de kağıda dökülüp geleceğe bırakılıyordu. İşte böyle bir belgede anlatıldığına göre Şeyh Ali Efendi diye birisi padişahı rüyasında görmüş. Şeyhin evine misafir olan padişaha şeyh bir kahve pişirmiş. Fincanı ikram ederken padişah kahvenin üzerine iki adet nâr yani kor ateş koymasını emretmiş. Padişah kahveyi içince istifra edip şeyhe “Hamdolsun midem bozulmuştu, savuşturdum, Allah senden razı olsun” demiş.
Varın tabirini siz yapın…

METİN:

İşbu Zilkade’nin yirmi üçüncü gecesi Şeyh Ali Efendi padişah hakkında bir rüya görüp şeyh efendinin olduğu haneye padişah gelüp efendi kendü eli ile bir kahve pişirüp bir fincana koyup padişaha verdikde padişah emr idüp “kahvenin üzerine iki aded nâr koyasın” dedikde efendi dahi fincanın üzerine iki aded ateş vaz eyledikde der-akab padişah nûş idüp pad…
Resim
Atatürk Gülcemal vapuru ile yaptığı bir yolculukta vapurun şeref defterine şu ibareleri yazmış; “5 Haziran 1926 – Gülcemal vapurunda gördüğümüz intizam ve mükemmeliyet şayan-ı takdirdir. Müdir-i umumi beyefendiye, geminin süvarisine ve bütün mürettebatına teşekkür ederim. [İmza] Gazi Mustafa Kemal

[Yazının üstündeki antette “Türkiye Seyrüsefain İdaresi Gülcemal vapuru” yazılıdır. Bu fotoğraf eskiden Deniz Müzesi’nde teşhir ediliyordu. Sonrasını bilmem.]


OSMANLI’DA MEMUR YEMİNİ

Resim
Yeni Türkiye'ye Bu Yemin Yakışır!

25 Muharrem sene 1266 Pazartesi günü meclis-i mezkur münakid olduğu esnada cennet-mekan Abdülmecid Han Babıali’yi teşrif ederek müzakeratı istima’ buyurmuşlar ve netice-i karar vükela-yı devletten bed’ ile usul-i tahlifin umumen icrasına müncer olur olmaz, Zat-ı Şahane derhal kıyam ederek evvel-be-evvel bizzat yemin etmişlerdir. Bunun üzerine Meclis-i Umumi’de hazır bulunan Heyet-i Vükela ile ecille-i rical-i devlet, Mushaf-ı Şerif ziver-i dest-i ta’zim bulunduğu halde, huzur-ı padişahide birer birer

«Padişahıma ve Devlet-i Aliyye’lerine sadakatten ayrılmayacağıma ve her nasıl nam ve tevil ile olur ise olsun rüşvet almayacağıma ve padişahımın ruhsat-ı seniyyesiyle kabulü mücaz olan hedaya-yı resmiyyeden başka memnu’ olan hediyeyi kabul etmeyeceğime ve emval-i miriyeyi irtikab ve telef etmeyip ve hiç kimseye ettirmeyeceğime ve lüzum-ı hakikisi tebeyyün etmedikçe Hazine-i Miriye’ye masarif vuku’unu tecviz eylemeyeceğime ve icab-ı sahihi olmadıkça müce…