Kayıtlar

ATATÜRK HAKKINDA YENİ BELGE

Resim
Zannederim bu belge şimdiye kadar hiçbir yerde yayınlanmadı. Muhtevasından da bu şekliyle bahsedildiğini hiç okumadım. Belgeye göre hiçbir şey tesadüf değil. 19 Mayıs'tan tam iki yıl önce Mustafa Kemal Paşa'nın yeni bir fraksiyonun lideri olduğu apaçık belirtiliyor. Hariciyenin diplomatları henüz milli siyasetin ne olduğunu anlayamadıklarından Mustafa Kemal'in siyasi çizgisine soru işaretini çekmişler. Unutmadan söylemek lazım; Vahdettin bu tarihte Çengelköy'deki köşkünde veliaht olmanın tadını çıkarıyordu.
Bu belge ve bahsedilen gazete kupürlerinden yol alacak yeni açılımlara ihtiyaç yok mu? Sesimi duyun ey araştırmacılar!

BELGE METNİ;

BABIALİ HARİCİYE NEZARETİ
TERCÜME ODASI
ADED
15708

• Hariciye Nezaret-i Celilesine 14 Mayıs 917 tarihiyle Cenevre Başşehbenderliği Vekâletinden varid olan 203 numaralı Türkçe tahrirata melfuf [ekli] ve “Tribün dö Jenev” [La Tribune de Genève] gazetesinin 13/14 Mayıs 917 tarihli ve 113 numaralı nüshasında münderiç maka…

HAZİNE-İ EVRAK IRCICA'YA DEVREDİLDİ

Resim
Bildiğinizi varsayıyorum, Yıldız Sarayı boşaltılıyor. Orada faaliyet gösteren kurumlardan biri olan IRCICA da naklediliyor. Uygun görülen yer de bizim arşivin ana mekanı olan İstanbul Valiliği bahçesindeki Hazine-i Evrak binası ile diğer hizmet binaları. Bugün şöyle bir uğradım. Hummalı bir faaliyet vardı. Bütün binalar elden geçirilmiş, boyanmış, süslenmiş. Bahçesindeki çiçeklikler de yeniden düzenlenmiş. Ne yalan söyleyeyim, yüreğimin sızısı beynime vurdu. Kolay değil, o mekanda 24 yıl geçirdim. Deseler ki "Kağıthane kompleksini IRCICA'ya verelim, burası sizin olsun" hemen "istediğinizi alın, bize eski yerimizi verin" derdim. Fotoğraflardaki küçük beyaz bina bizim Bab-ı Asafi, Bab-ı Defteri ve Hatt-ı Hümayun tasniflerini yaptığımız, en güzel yıllarımın geçtiği "2 nolu depo" binasıdır.



OSMANLI ARŞİVİ KATALOGLARINI KULLANMALIYIZ

Resim
Türkiye'nin hafızası Osmanlı Arşivi kataloglarını sadece araştırmacılar kullanmasın. Her kesimden yurttaşımız araştırma yapabilir. Belge özetlerinde yer alan bilgiler sayesinde en tafsilatlı tarih kitaplarının bile yer vermediği, haberdar olmadığı birçok konuya vakıf olacaklardır. Artık belgeler de internetten satılıyor. Okumayı bilenler için ne büyük nimet. Birisi bir iddiada mı bulundu hemen sorgulayın. Mesela Devlet-i Aliyye devrindeki adaleti bugün nasıl anlatıyorlar. Kurtla kuzunun Fırat kenarında dostça dolaştığından bahsediyorlar değil mi. Açın bakın Osmanlı Tarihinin aynasına, görecekleriniz sahte değil gerçek tarihtir. Size bir ekran görüntüsü sunuyorum. Burada yönetici sınıf olan "ehl-i örf" taifesini arama hanesine yazdım. Klasik dönemin Divan-ı Hümayun tutanakları olan Mühimme Defterlerinde aradım. Siz de öyle aklınıza gelen bir kelimeyi kavramı yazıp sorgulayın. Kadı, hırsız, rüşvet, eşkıya, şekavet vb. kelimeleri yazın ve çıkan özetleri okuyu…

İNGİLTERE KRALİYET ARMASI

Resim
Zamanımızda “Neo-Osmanlıcıların baş tacı, dükkânların ve Dobloların vazgeçilmez sembolü” Osmanlı Arması dediğimiz obje İngiltere Kraliçesi Viktorya tarafından hazırlatılıp Osmanlıya hediye edilmişti. Bu arma henüz tarih sahnesine çıkmamışken İngiltere kralından Osmanlı sultanına İngiliz kraliyet armasını içeren güzel bir mektup gelir. Kral IV. George’un 26 Haziran 1830’da ölümüyle İngiltere kraliyet tahtına oturan IV. William, 9 Temmuz 1830’da Sultan II. Mahmud’a bu mektubu yazar. Önceki kral zamanında atanan İngiltere’nin İstanbul’daki büyükelçisi Sir Robert Gordon’un kendi zamanında da görevine devam etmesi için itimat mektubunun kabulünü, iki ülke arasındaki dostluk ve ticari ilişkilerin devamını, II. Mahmud’un yayınlayacağı iradelerde kapitülasyonların sağladığı imtiyazların tek tek ve ayrıntılı olarak açıklanmasını rica etmektedir. Mektubun sonunda imzasını da “En iyi dostunuz William” şeklinde atmıştır. Bu mektubun üst kısmındaki armada yer alan“Honi soit qui mal …

İŞGAL İSTANBUL'UNDA İŞGALCİ İNGİLİZLERE ZİYAFET

Resim
13 Kasım 1918’den 6 Ekim 1923’e kadar işgal altında kalan İstanbul’un sosyal durumunu ortaya koyan pek çalışma yok. Aşağıdaki belgeyi de yeni buldum. Amerikalı Amiral Bristol ve eşi ile refakatlerindeki İngiliz subaylarına Taşdelen suyu kaynağındaki pikniklerinde Osmanlı hükümeti tarafından ziyafet verilmiş. Köylüler de avladıkları sülünleri hediye etmişler. Amiral Bristol neyse de işgalci komutanların ziyafet esnasında söyledikleri iki üç gönül alıcı lafı sadrazama yetiştirmek için de eski sadrazam sonraki Dâhiliye Nazırı Ali Rıza Paşa bu gizli yazıyı yazmış. Cumhuriyet devrinde Amiral Bristol Türk dostu sırasına sokulanlardan olsa da o devirde işgalci müttefik güçlerin subaylarına bu kadar izzet ü ikramı kabul edemem doğrusu. Bu ziyafetin gerçekleştiği sıralarda Batı Anadolu'da müttefiklerin himayesindeki Yunanlı işgalcilere karşı verilen "İstiklal Harbi" tüm hızıyla sürüyordu çünkü.

BELGE METNİ:
BABIÂLİ
DÂHİLİYE NEZARETİ
KALEM-İ MAHSUS
10374/107
HUZUR-I SA…

ÇATLADIKAPI

Resim
İstanbul surlarının Ahırkapı ile Kadırga arasında kalan kısmında yer alan Çatladıkapı'nın ismini nereden aldığına dair türlü türlü spekülasyon yapılır. Yaygın olarak bir depremde çatlamış da ondan öyle adlandırılmış denilir. Bazı çekingen yorumlarda da Fatih devrinde Çatladı Kasım diye birinin o bölgede yaşamasından dolayı Çatladıkapı adı verildiği söylenir. Korkmadan söylemek lazımdır ki o bölgede Fatih'in Çatladı isimli bir kulu gerçekten yaşamıştır ve Fatih'in tuğrasını içeren bu belge de o havaliyi kökünden Çatladı'ya veren "mülkname" kılıklı bir belgedir.

DERKENAR:

Bu mülknamede iki yerin okunması müşkildir. Birincisi “bab-ı imaret” terkibi ki noktasız yazıldığından en çok “bâb” kelimesini yakıştırdım, öyle yazdım. İkincisi de tarih satırındaki tamamlanmamış kısım. Fatih devrine ait bir belge olduğundan son kelime “semane mie” yani “sekiz yüz” olarak okunmalıdır. 10 Receb 872 olarak kabul edilirse 4 Şubat 1468 tarihine tekabül eder. Yi…