LÜTUF VE İHSAN

Sinan ÇULUK

Hükümdar ve güç sahiplerinin lütuf ve ihsanlarından nemalanmak doğu toplumları için sıradandır. Köy ve mahalle adlarında bile ne kadar çok Lutfiye, İhsaniye isimlerine rastlanır. Tabasbus, el etek öpmek benzeri tabirler acaba batı toplumlarında ne kadar yaygındır, bilemediğim için bir yargıda bulunamayacağım. Bizde ise en basit bir dükkanın açılışında, reklam maksatlı hediye dağıtıldığında insanların birbirini ezmesi, deprem gibi bir afette yardım kamyonlarının toptan çalınması gibi gayri insani olaylar, eski lütuf dönemi hissiyatının hala sürdüğünü gösteriyor. Şu son paket bile toplumun tüm katmanlarının hala devlet babanın kendilerine bir lütufda bulunduğuna dair kanaat beslediğini ortaya koyuyor. İsteklerini terör ile gündeme getirenler bile sanki mahcubiyet içindeler. “Biz daha fazla lütuf bekliyorduk. Koskoca devlet baba bize bunu mu layık gördü” havası var. Aleviler, Sünni Müslümanlar, Rum, Ermeni azınlıklarda da aynı hayal kırıklığı sözkonusu. Devletine bu kadar sırtını dayayan bir toplum olmak acaba yıkılmasına mani mi oluyor diye de düşünüyorum

Kendimizi bırakıp bir an Yahudi toplumuna odaklanalım. Bu millet 20. Yüzyıla kadar üç defa büyük sürgüne maruz kaldı. Acıların, katliamların bini bir para, neler neler başlarına geldi. 2000 yıl boyunca nesilden nesile Filistin’e dönme duygularını aktardılar, dünyanın her yerine dağılmalarına rağmen birbirleriyle irtibatlarını hiç koparmadılar, yaşadıkları her devlette daima ikinci sınıf vatandaş olmalarına rağmen dizginleri her yerde ele geçirmeyi başardılar. İçinde bulundukları devletlerden hiçbir zaman lütuf ve ihsan istemediler, kontrolün kendilerinde olması için uğraştılar. Uzun asırlar boyunca ne kendi dillerini kaybedip unuttular, ne de içinde bulundukları toplumun dilini öğrenmeyi ihmal ettiler. Büyük çoğunluğunun maddi durumu, gelişmişlik düzeyi içler acısı da olsa, ideal ve değerlerini terketmediler. Bilhassa 19. Yüzyıldan başlayarak hahamlarının egemenliğine ortak olan pozitivist sos bulaşmış bazı akademisyenlerle giriştikleri eğitim hamlesiyle, dünyanın en gelişmiş eğitim düzeyine sahip toplumunu meydana getirdiler.

Burada yayınladığım fotoğraf Kudüs İbrani (Hebrew) Üniversitesi’nin 1925 senesinde kampus temel atma töreninden bir andır. 20. Yüzyılın başından itibaren İsrail’de toplanmaya başlayan Yahudiler daha 1918’de bu üniversiteyi kurdular. İlk anda dünyanın her bölgesine dağılmış olmaktan dolayı şive ve lehçe farklılıklarını ortadan kaldırmaya ve tüm Yahudilerin ortak anlayabileceği bir dil geliştirmeye yönelik çalışmalar yaptılar. Bugün de dünyanın sayılı üniversitelerindendir.

Bunları yaparken şemsiyesi altında bulundukları bir devletleri yoktu. Etraflarında kendilerine hiç de dostça duygular beslemeyen sayıları kat kat fazla Müslüman Arap toplumunun tam ortasındaydılar. Başardıkları şeylere dönüp bakarsak bugün hala lütuf ve ihsan peşinde koşan toplumumuzun neden adam olamadığını anlamak zor olmayacaktır.

(Fotoğraf Vikipedi'den alınmıştır)
 
 

Yorumlar